Gurekin dugu disidentziaren kontrako zigor penalari buruz hitz egingo digun laguna, Oier Gorosabel, eibartarra, “Diaspora Vasca” taldeko kidea: 2002ko irailaren 12ko manifestaldiaren ostean ezaguna egin zena Ertzaintzaren karga bati aurre egiteko  biluztu zelako.

 Zer da Euskal Diaspora taldea?

 Lehenik eta behin Euskal Diaspora Elkartea da talde ez formal bat., legalki eratu gabea eta Internetek eskainitako baliabideak aprobetxatzen dituena Euskal Herritik kanpo bizi diren euskaldun eta euskaldunen ondorengoak biltzeko helburuarekin. Lehen topatzen zen atzerriko euskaldunek (eta hau esaterakoan, euskaldun eta euren ondorengoetaz ari naiz) ez direla kontutan hartzen Euskal Herriko politikan, kulturan…ezertan ere ez!

 Asko maite ditugu, lehendakaria: hara doa loreak eramatera… baina ez dira kontutan hartzen. Horretarako 1997an Daniel Bilbaok Portu zuen taldea Pampan, Internet Portu berria zelarik. Bilatzen da atzerriko euskaldun hauek eragile politiko izan daitezen eta ez soilik urruneko anai-arrebak.

 Zer egiten du Euskal Diaspora Elkarteak?

 Eztabaida foro bat da, nahiko aktiboa. Bertan hitz egiten da, soluzioak eskaintzen eta proposamenak egin, eztabadaitu azken finean. Batez ere gazteleraz mugitzen den euskal diasporak egiten du eztabaida politiko sakonena. Oso ezberdina da euskal diasporaren osaketa herrialde batetik bestera. Argentina, EEBB edo Erresuma Batuko batek perfil, pentsaera politiko ezberdinak dituzte, eta taldean egoteko arrazoi ezberdinak, baina taldeak lortzen du puntu amankomun batzuk jartzea lan baterako. Lan hau iritzi horiek zabaltzea da, prentsaurreko, prentsa-ohar edo manifestazio moduan. Iritzi eta eztabaida lana da funtsean orain.

 Zeintzuk dira elkartearen helburuak?

 Esandako moduan oso pentsakera ezberdinetako jendea dago. Hasieran eztabaida handiak egoten ziren ETA bai / ETA ez. Ikusi genuen hau ez zela emankorra, ezinezko zela ondorio batetara iristea. Danielek Foroa sortzean halako adostasun puntu bat ezarri zuen: “Bakea, Demokrazia eta Independentzia” leloa. Egongo dira borroka armatuaren aldekoak, ala ez.Demokraziaren aldekoak, ala ez.Independentziazaleak, ala ez. Baina lortzen duguna da gai hauetaz ez dela eztabaidatzen. Hauetarako badaude beste foro batzuk, baina guk indar guztiak jartzen ditugu adostasunak lor daitezkeen puntuen inguruan eztabaidatzen.

     Zergatik egin zenuten ekintza berezi hura Bilboko manifestazioan?

Ba, kasualitate puntu asko egon zen. Lehenengo gogoratu behar dira aurrekariak, manifestazio hori hiru aldiz deskonbokatu zen eta debekatu. Hura hirugarren konbokatoria zen. Hasieraz ez genuen ezer antolatua, baina justuki irailaren 14ean afari bat genuen (taldeko kide bat datorrenean beti egon ohi duguna) eta erabaki genuen talde bezala joatea gure pankarta eramanez. Manifestazio isila zen, pankartarik gabekoa eta aurreko aldera joan ginen konbokatzaileei baimena eskatzeko. Horregatik geunden aurrean, bestela ez zen ezer gertatuko…

Biluztearena… nik badut lagun “terrornudista” bat, Pablo Girón, Zaragozan ikasten duen nafarra. Harengandik hartu nuen ideia, behin ikusita Zaragozan antolatu zuten “martxa ziklonudista” bat. Nik hori ikusita, 60 lagun biluzik bizikletan, jendea txaloka eta harrera ona emanez, harrituta geratu nintzen; eta pentsatu nuen “euskaldunak inozoak gara”. Protestarako manifestazio bat egiten dugu, batzuk kontenedoreak erre, kristalak apurtu,…Ekintza hauek ez dira ondo ikusiak, kontraeraginkorrak dira. Manifestazioan erabiltzea pentsatu nuen, “Lege honen aurrean biluzik gaude” leloarekin adibidez baina besteek ez zuten ondo ikusi.

Aurrean ginela 200 polizi inguruk osatutako kordoia, Txileko irudietan bakarrik ikusitako ur-tanke bat,…hori zerbaitetarako eramaten da eta karga itxura bat egin zuten. Ikusita Autonomia kalean zeuden milaka eta milaka pertsonak argi zegoen hor sarraski bat gerta zitekeela eta une tentso horretan erabaki nuen biluztea.Zergatik?beroaldi bat izan zen.Motxila bat neraman aldez aurretik pentsatua baina beroaldi une horretan erabaki nuen egitea. Biluzik eta eskuak altxatuta esan nahi duzu ez daramazula armarik eta ez duzula erasotzeko asmorik. Aurreko polizien begietan beldurra ikusi nuen eta indartsu sentitu ginen horrela. Beste batzuekin batera kordoi bat osatu genuen eta poliziek ez zekiten zer egin. Interesgarria izan zen konprobatzea euren erreakzioa. Zergatik jipoitu behar gintuzten?behar bada krisi txiki bat sortu genien. Azkenean polizia guztiak bezala jipoitu, atxilotu eta akusazio faltsuak egin zizkiguten, baina prozesu horiek ezagunak dira hemen. 

    Zein ondorio jasan zenituzten? Ekintza hauen aurkako kriminalizazioaz hitz egin iezaiguzu.

 Nik handik atera nintzen saihets bat puskatuta eta eskumuturretan paralisi batekin, esposek sortua. Pablok zauri sakonak zituen lurreko kristalengatik eta kontusioak. Ez ginen izan okerren atera ginenetakoak. Komisarian nahiko ondo tratatu gintuzten, ez gintuzten jo behintzat. Gau hartan kuartelean lehen gauza susmagarriak pasa ziren. Poliziak berak esanda, asmoa zen gau han ematea, goizez epailearengana joatea eta libre geratzea epaiketaren zain.

 Baina gauez kaputxadun polizia batek esnatu gintuen eta esan zigun salaketan “talde armatuaren kidetza” leporatzen zitzaigula. Gu harrituta geratu ginen. Beranduago berriz etorri zen eta akusazioa aldatu zuen “autoritateari erresistentzia” bezalako delituak leporatuz. Hirugarren aldi batean “terrorismoaren goraipamena” eta “desobedientzia” delituetara mugatu zuten.

 Biharamunean epaitegira eraman gintuzten eta han 12ak alderako ateratzekoak omen ginen, baina orduak pasa ahala guk han jarraitzen genuen. Susmatzen hasi ginen gauza okerrera zihoala beraz. Azkenean igo ginen gora eta topatu genuen Jone Goirizelaia. “Oh ez! Gure lagunek bidali diguten abokatu oso ona da, beraz hemen zerbait larria pasako da.”Eta beraz esan ziguten “barrura” gindoazela eta akusazio definitiboa eman ziguten: “terrorismoaren goraipamena”, “autoritateari erresistentzia” eta “autoritateari atentatua” leporatzen ziguten. Epaileari esan nion “hau adar jotze bat da, laugarren aldia da akusazioa aldatzen duzuela”. Eta kartzelara joan ginen.

 Beno, disidentziaren penalizazioari buruzko gogoeta bat eskatuko nizuke orain .

 Bai. Behar bada, azken urteetan atzerakada demokratiko bat dugu.Gu hemen, hegoaldean, sasoi ilun batetik atera ginen, Frankoren denboratik, eta joan diren azken 20 urteetan dena izan dira errebindikazioak, eskaerak,… Eta orain berriz lotzen hasi dira. Mundu guztian bezala, bide batez. Nik uste dut honen atzean badagoela estrategi kalkulatu bat, interesen buruan daudenak zera esan dutela: “hauek orain arte nahi duten bezala ibili dira, pentsatzen dute nahi dutena eskatu dezaketela, pentsatzen dute edozein protesta egin eta gero lasai lasai etxera itzuli daitezkeela…eta ez!eskarmentuak eman behar dira”. Hau da, ekintza imaginatibo bat egiten baduzu,  zintzilikatu ez dakit nongo elizatik,….etorriko dira eta kriston zigor eta jipoiak jasoko dituzu, zigor judizial ejemplar bat jasoko duzu eta jendeak pentsatuko du “libertate garaiak bukatu dira eta protestak ez ditut hain lasai egingo”.

 Jendearen galderetara pasa baino lehen, ekintza zuzen ez bortitzaren eraginkortasunaz hitz egitea nahiko nuke.

 Gauza bat da pertsona edo talde batzuek armak hartzea zerbait lortzeko… ba gerra batean adibidez. Baina Euskal Herrian orain ez dugu egoera hori, eta pentsatzen dut hemen dagoen ataskoa konpontzeko bidea ekintza zuzen ez bortitza dela. Ekintza zuzen bortitzak eragin oso txarra du orain bai hemen zein munduan eta ekintza ez bortitzek proiekzio gehiago izan dezakete, eta ikusten da. Guk egin genuena kasualitatez izan zen, baina gezurra dirudi zer nolako hedapena izan duen irudi horrek. Manifestazio hartan jendeak ez zuen bortizkeriz erantzun, erantzunez gero inguruko herrialdeetan emango zen bertsioa zera izango zen “manifestazioa berri bat betiko istiluekin”.

 Hau beste eremuetara eraman daiteke, beste ekintza klaseetara. Nik uste dut oinarrizkoa dela inguruko herrialdeetan elkartasuna sortzea, ekintza eraginkorrak egin bai baina ez badugu lortzen Espainia eta Frantziako herri xumea gure alde jartzea, jai dugu. Hau ekintza zuzen ez bortitzekin lor daiteke soilik.

 Bueno, hitzaldiaren gidoia amaitutzat ematen dugu eta galderetara pasako gara. 

- Hau oso galdera sinplea da, legalki zein egoeratan zaudete orain?

 - Oier Gorosabel: “Sobreseimentuan”. Behin joan ginen Polanco epailearengana deklaratzera, eta imaginatzen dut presio politikoengatik, auzia sobreseitu egin dutela.

 - Galdetzailea 2: Azkenaldian, Ibarretxe Plana dela eta, zuei hori egin zizuenak ari dira orain disidente papera hartzen. Zer pentsarazten dizue horrek?

- Oier Gorosabel: Ez dagoela problemarik. Komeni denean gauza bat egiten da, eta komeni denean aurkakoa. Ez dut uste eskrupulorik dutenik, azken finean politika da eta politikan dena da posible. Guri egin zigutena halere karanbola bat izan zen, ziurrenik mando ertain baten erabakia izan zen.

- Galdetzailea 3: Zure ekintzak zer nolako babesa izan zuen Euskal Diasporan?Izan zuen babesik?Hori alde batetik, eta bestetik, Euskal Diasporak egin al du halako adierazpenik borroko bideen inguruan?

 - Oier Gorosabel: Eztabaidarik ez zen egon, denak zuzenean gure alde jarri zirelako. Kontuz, taldeari buruz ari naiz, 250 horiek, ez euskal diaspora osatzen duten 4 miloi t´erdiak. Kanpaina mediatiko bat ireki zen gertatutakoa salatzen.

 Bestetik, borroka ildoen inguruko eztabaida hori da egiten ez dugunetako bat, hain zuzen desadostasunak sortzen dituelako, eta horretan ez du merezi denbora galtzeak. Indibidualki batzuek botatzen dute baina talde bezala ez da eztabaidatzen. Harritu egin ninduen euskal diasporan borroka armatuaren alde dagoen kopurua, asko.

 - Galdetzailea 4: Nik ez dakit zergatik ikusten den hori denbora galtze bat bezala. Nik uste dut horrek garbi egon behar duela eta biolentzia ezaren bide bat aukeratzen bada, bultzatu.

 - Oier Gorosabel: Ba guk ez daukagu. Pertsona bakoitzak oso argi dauka baina ez dugu berdin pentsatzen. Esan bezala hasieran eman zen eztabaida hori baina hain zen sutsua eta jendea hainbeste berotzen zen,…

     - Galdetzailea 5: Zuena momentuko erantzuna izan zen, baina nahiko sinbolikoa         bihurtu zen. Horren inguruan hitz egiterakoan edo explikatzerakoan, edo                    epailearekin zein poliziarekin hizketan edo zure ingurukoekin,… jakin nahi nuke maila horretan zer nolako jarrera, iritzia izan dezun ekintza horren inguruan eta orokorrean ekintza zuzen ez bortitzen inguruan.

  - Oier Gorosabel Bai. Epaileak eta poliziak ez zuen ezer esan, baina euren aurpegiak dena esaten zuen, lotsatua zeuden gurekin ez zekitelako zer egin. Eta kartzelan ez da horri buruz hitz egiten ezta.

Kanpoko jendeari buruz esan daiteke borroka ildoak oso fosilizatuak direla, oso “standard”-ak dira: manifestazioa, kristalak hautsi, autobusak geratu,… edo botoa eman hauteskundeetan. Hortik ateratzen den borroka ildoen inguruan ez dut iritzi gehiegirik jaso: “zuek bai ausartak” eta horrelakoak; baina ez iritzi osaturik. Hezkuntza beharko da. Talde hurbiletakoek egiten dituzue iritzi osatuagoak baina jendea orokorrean nahiko fosilizatua dago. Ikusi bestela ekintza ez bortitzek zein jende gutxi erakartzen duten.

 - Galdetzailea 1: Ibarretxek egindako proposamen nazionalitatea aipatzen da, baina E.A.E.ko biztanleek eta euren ondorengoek soilik lortuko lukete, diasporaren zati batek hain zuzen. Eztabaida hori euskal diasporan zabaldu da?

 - Oier Gorosabel: Euskal diaspora nahiko erreta dago hemen erabiltzen diren ikuspegiekin. Arazo hau bete-betean bizi da gure taldean, herrialde historiko guztietatik datorren jendea dugulako. Ibarretxek hitz egitean adibidez, gure taldekide batzuk ordezkatuak daude eta beste batzuk ez. Eztabaidetan konturatzen zara batzuei dagokiela eta besteei ez. Eta oso gaizki ikusten da. Behar bada biziago ikusten dute arazo hau eurek kanpotik, gu “anestesiatuago” gauden bitartean.

 -Galdetzailea 6: Beti diaspora aditzen dugu abertzaleak direla, eta denak talde batekoak. Talde txiki hori nonbait kokatzen al da?

  - Oier Gorosabel Esan nahi duzu ea adostasun ideologikorik dagoen?

- Galdetzailea 6: Bai, esaten digutelako denak  euskaldun jatorrak, onak direla…

  - Oier Gorosabel: Bai, forora hurbiltzen den jendea batez ere abertzalea da…

-Galdetzailea 6: Bai, baina ze harreman mantentzen dute…?

 - Oier Gorosabel: Normalean gure kideak egon ohi dira Euskal Etxeen inguruan, adibidez Cordoba edo Villa Marian badaude 250 pertsona elkartzen direlako euskara ikasteko, gauza kulturaletarako,…eta hortik badira 5-6 pertsona jakin min dutenak politikoki eta horiek hurbiltzen dira guregana. Kalkulatzen da euskal diaspora 4 miloi t´erdik osatua dagoela, hortik politikari buruz interesa dutenak oso gutxi dira, kontaktua galdu dutelako edo…hemendik joandako jende asko arrazoi ekonomikoengatik joan da ere, ez soilik gerra garaian. Oso jende ezberdina dago.

 - Galdetzailea 1: Irlandar EEBBko diasporak eragin handia izan zuen bake prozesuan. Badirudi gure diaspora ere askotan bertakoak baina jarrera muturrekoagoak hartzen dituzte bere jatorrizko herriarekiko. Irlandako diasporak Sinn Feinen alde egin zuen adibidez. Zuen eztabadaiguneko foroan Bakea jartzen denean helburua bezala zer esan nahi da? Gatazka armatuaren bukaera? Bake orokorra?

  - Oier Gorosabel: Orokorrean gure foroko jende gehiena ezker abertzalekoa sentitzen da, bueno barkatu, Pinocheten aldeko txiletarrak ere Batasunari ematen dio botoa. Hori ezker abertzaleko kidea da? Orokorrean  Euskal Herrian dauden koadroen artean, ezker abertzaleko koadroarekin identifikatzera jotzen duen jendea da. Bakea esan nahi danean gatazka honen bukaera esan nahi da, alde bateko zein besteko bortizkeriaren geratzea.